بيان نموده ، و اين بيان را با ذيل آيه قبلى كه گفتيم زمينه چينى براى اين آيه است تعليل مىكند ، در نتيجه مىفهماند كه سنت خداى تعالى در بندگانش يك سنت بىحساب و ناشى از جهالت نيست ، بلكه او با هر يك از دو طايفه طورى عمل مىكند كه شايسته آن هستند ، و به زودى هر دو طايفه را به حقيقت آنچه مىكردند آگاه مىسازد . بحث روايتى در الدر المنثور آمده كه عبد بن حميد ، ابن جرير و ابن ابى حاتم ، از قتاده روايت كرده‌اند كه در باره آيه « و لا تطع منهم اثما أو كفورا » گفته است : براى ما حديث كرده‌اند كه اين آيه در باره دشمن خدا يعنى ابو جهل نازل شده است « 1 » . مؤلف : ليكن اين روايت به تطبيق شباهت بيشترى دارد تا تفسير . و در مجمع البيان در ذيل جمله * ( « وَسَبِّحْه لَيْلًا طَوِيلًا » ) * گفته : از حضرت رضا ( ع ) روايت شده كه احمد بن محمد از آن جناب از اين آيه پرسيد كه منظور از اين تسبيح چيست ؟ فرمود : منظور نماز شب است « 2 » . و در كتاب خرائج و جرائح از امام قائم ( ع ) روايت آورده كه در حديثى به كامل بن ابراهيم مدنى فرمود : آمده اى تا از اعتقاد مفوضه سؤال كنى . آنان دروغ گفته‌اند ، بلكه قلوب ما ظرفهايى است براى مشيت خداى عز و جل ، وقتى او بخواهد ما مىخواهيم ، و خود خداى تعالى فرموده : * ( « وَما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّه » ) * « 3 » . و در الدر المنثور است كه ابن مردويه ، از طريق ابن شهاب ، از سالم ، از ابو هريره روايت كرده كه گفت : رسول خدا ( ص ) بارها در خطبه خود مىفرمود : آنچه آمدنى است نزديك است ، چيزى كه بناست بيايد دور نيست ، و خداى تعالى به خاطر عجله كسى عجله نمىكند ، آرى آنچه خدا بخواهد مىشود ، نه آنچه مردم بخواهند ، مردم چيزى را مىخواهند و خداى تعالى چيزى ديگر را ، آنچه خدا خواسته ، مىشود ، هر چند كه مردم كراهت داشته باشند ، و احدى نيست كه آنچه خدا نزديك كرده دور ، و آنچه او دور

--> ( 1 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 302 . ( 2 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 413 . ( 3 ) الخرائج و الجرائح ، ص 67 .